Temaşevanên hêja, bernameya Xelat, îro me berê xwe da navçeya Cindirêsê, gundê Feqîra. Dear viewers, for the program "Xelat", today we headed to the Jindires district, to the village of Feqira.
Ev gundê Feqîra jî, hejmara gund sed mal e. As for this village of Feqira, the number of households in the village is one hundred.
Lê berî vê bi sê sed û bîst sala ev gunda ava bûye. Ê destpêka tî vê gundî, navê xwediyê gund Elî Lovî... But this village was founded three hundred and twenty years ago. At the beginning of this village, the name of the village's owner was Ali Lovi...
...ji Bakurê Kurdistan bû. Lê piraniya gundê me yê wir, yê Rojavayê Kurdistanê... ...he was from Northern Kurdistan. But the majority of our villages there, in Western Kurdistan...
...û yê Bakur, jiber ku berê sînor tune bûn, navê gundê me hemiya yek e. Yanî piraniya gundê me yê wir û Bakur nav yek ne. ...and in the North, because formerly there were no borders, the names of all our villages are the same. Meaning most of our villages there and in the North share the same names.
Jiber ku eşîret yek e, malbat yek e. Gava ji Bakurê Kurdistanê hat vira, navê gund kir Feqîra. Because the tribe is the same, the family is the same. When he came here from Northern Kurdistan, he named the village Feqira.
Lê pêncî şkeft jî di vê gundî da heye. Du ziyaret jî di vê gundî da hene. But there are also fifty caves in this village. There are also two shrines in this village.
Lê me got Çarşema Sor e. Em hatin urf û edetê wan nas bikin, miletê me yê Êzdayî. But we said it is Red Wednesday. We came to learn about their customs and traditions, our Ezidi people.
Em cejna wan pîroz bikin, em bîra şa bibin. Lê me got hîn emê zêde nas bikin, emê urf û edetê wan nas bikin... Let us celebrate their holiday, let us share in the joy. But we said we will get to know even more, we will get to know their customs and traditions...
...emê bi hevra derbasî vê gundî bin. ...we will enter this village together.
Temaşevanên hêja, naha em derbasî gund bûn. Ev jî mala Pîr Mecîd e. Dear viewers, we have now entered the village. This is the house of Pir Mecid.
Naha emê derbasî mala wan bin. Emê hîn zêde nas bikin vê gundî. Now we will enter their home. We will get to know this village even more.
Li ser Çarşema Sor, emê zêde hînê nas bikin. Regarding Red Wednesday, we will learn more.
Pîr Mecîd li rexê min e, milê min î rast e. Û li milê min î çepê, Pîr Şemo. Ew jî li kêlek min e. Pir Mecid is next to me, on my right side. And on my left side is Pir Shemo. He is also next to me.
Ê ro me got berî Çarşema Sor em hatin vê gundî, me got urf û edetê vê gundî em nas bikin. Jiber ku siba Çarşema Sor, şahî li vê gundî ye. Today we said we came to this village before Red Wednesday, we said let us learn the customs and traditions of this village. Because tomorrow is Red Wednesday, the celebration is in this village.
Emê ji mamoste bipirsin. Merheba ji te ra. We will ask the teacher (sir). Hello to you.
Merheba, ehlen bi xêr hatin. Hello, welcome.
Û cejna... sersala Êzîdî, Çarşema Nîsana Şerqî, li hemû Êzîdiyê gundê me û Êzîdiyê Kurd û Kurdistanê... And the holiday... the Ezidi New Year, the Wednesday of Eastern April, to all Ezidis of our village and the Ezidi Kurds and Kurdistan...
...û li alemê jî ez pîroz dikim. ...and to the world, I congratulate [it].
Ez jî li we pîroz dikim. I also congratulate you.
Hê ro hatina we bi xêr... Today your arrival is blessed...
Li anê am amadebûna... ji sibe ra. Regarding the preparation... for tomorrow.
Li gundê Feqîra, cejna sersala Êzdî sibe Çarşem e. In the village of Faqira, the Yazidi New Year holiday is tomorrow, Wednesday.
Li meydana Feqîra, miletê meyî Êzdî, tev Kurd, Misilman... In the square of Faqira, our Yazidi nation, all Kurds, Muslims...
...û tev rêvberiya kantona me Efrînê, wê li vê derê cejnê were pîroz kirin. ...and the entire administration of our canton, Afrin, will celebrate the holiday here.
Gundê me gundê navê xwe Feqîra ye. Our village is the village named Faqira.
Ev navê jî, navê gundê Feqîra li Kurdistan'a Bakur... And this name, is the name of the village Faqira in Northern Kurdistan...
...dîsa navê xwe Feqîra bû. ...its name was also Faqira.
Gundin li wê derê hebûn, digotin Çolaqa, Xerza, Xalta... yek ji wan jî Feqîra bû. There were villages there, called Cholaqa, Kharza, Khalta... and one of them was Faqira.
Wek vê sîlsîlê li pey hevdû, li wê derê jî heyanî neha ew gunde hene. Like this chain following one another, those villages still exist there until now.
Lê ji çêtirî sêsid û bîst sala biye, koçberî bi gundê me ket. But it has been more than 320 years since migration befell our village.
Gundê Feqîra jî, û ew gundê dorê me jî; Çolaqa, û Xerza, û Xalta, ew jî wek me koçber bûne hatine. The village of Faqira, and those villages around us; Cholaqa, and Kharza, and Khalta, they also migrated and came like us.
Li ku derê bûn gundê we? Where were your villages located?
Ew li Kurdistan'a Bakur, tabyî Batmanê ye, yanî merkezê wana Batman e. They were in Northern Kurdistan, affiliated with Batman, meaning their center is Batman.
Niha navçanda wana Batman e. Now their district is Batman.
Li eşîrêd me, hin Xaltî ne, hin Hekarî ne. Among our tribes, some are Khaltî, some are Hekarî.
Yanî destpêkê de em ji wê derê bûne. Meaning, in the beginning, we were from there.
Jiyana me li wir bû. Our life was there.
Zirûfê di ser mentîqa me li wê derê re hatin, zirûfê şiddetê hatin. The circumstances that passed over our region there, violent circumstances came.
Em koçber bûn hatine vê derê. We migrated and came here.
Her malbata hatiye, silef li vî gundî rûniştîbûn. Every family that came, ancestors had settled in this village.
Ev der jîyan kirye, çêkirye, bi navê gundê xwe yê wê derê. They lived in this place, built it up, using the name of their village from over there.
Meselen pîrêd me, em dibêjin em pîrê Ormexala ne. For example our Pirs (religious elders), we say we are the Pirs of Ormexala.
Li gundê Feqîra, ew destpêkê de hatine vî gundî. In the village of Faqira, they came to this village in the beginning.
Li pêşiya gundê me bîrek heye, bîra avê. In front of our village there is a well, a water well.
Dema Roman de ev bîra hatiye çêkirine. This well was built during the Roman era.
Hîn heye? Does it still exist?
Hîn heye, al pêşiya gund e, û av jî tê da pir e, û motor li ser heye. It still exists, it is in front of the village, and there is plenty of water in it, and it has a motor on it.
Li xerbî gêla 'amkuy'a' hebû, li şerqî gêla 'amkuy'a' hebû. To the west there was the "Amkuya" hill, to the east there was the "Amkuya" hill.
Xudan pez bûn, dem û dewran vîra jî hebûn. They were sheep owners, there were times and eras here too.
Hatin li vira jîyan bûn. They came and lived here.
Û di pey me ra jî, di pey pîra ra jî, mirîdê me hatin. And after us, after the Pirs, our Murids (followers/laymen) came.
Ew jî li gund jîyan bûn. They also lived in the village.
Di nav wê demê da şêx jî hatin. Within that time, Sheikhs also came.
Û malbat bi malbat jî hatin. And family by family, they came.
Malbatêd me pîr in, û mirîd in, û şêx in. Our families are Pirs, and Murids, and Sheikhs.
Yanî mukewînatê tebeqe, çînêd Êzidî sê tebeqe ne... Meaning the components of the class, the Yazidi classes are three layers...
...di vî gundî da her sê tebeqe jî heyane û hene. ...in this village, all three layers existed and still exist.
Gundê me hejmara xwe çêtirî hezar, heysid, nehsid nifûs e. Our village's number is more than a thousand, eight hundred, nine hundred people.
B'hudûdê hezar malî ye. It is around a thousand households.
Gundê me li ser tebbaqê ye. Our village is located on a plateau.
Dor paş vekirî ye. The surroundings are open.
Ji para bakur de heta digihîje Çiyayê Kurmênc... From the north side until it reaches the Mountain of Kurds (Kurd-Dagh)...
...em dibêjin çîyayê Lîlonê. ...we call it Mount Lilon.
Lê ji roj ava ve, ji rojhilat ve, ji başûr ve... But from the west, from the east, from the south...
...deşt in, û dor paşê me jî gi zîraet zeytûn e, hêşînahî ye. ...are plains, and our surroundings are all olive agriculture, it is greenery.
Tebîet beheşt e gel vê derê ye. Nature is a paradise here in this place.
Mamosta, min got, çend gundê me, miletê me Êzdahî li herêma Efrînê hene? Teacher, I asked, how many of our villages, our Yazidi people, are there in the Afrin region?
Di dîrokê de herêma Efrîn, çiyayê Şêrewilq, çarde, şazde, hivde gund hebûn, tev Êzdî bûn. In history, the Afrin region, the Sherawa mountain, there were fourteen, sixteen, seventeen villages, they were all Yazidi.
Û jimara tê da jî bigre heta Kefersefrê, ev jî tev Êzdî bûn. And take the number in there up to Kefarsefre, these were also all Yazidi.
Di fermana da, û di gewrandinê da, û xezwa seqafî û olî bi ser me da hatiye... During the firmans (decrees/massacres), and the assimilation, and the cultural and religious ghazwa (conquest) that came upon us...
...an neha çêtirî, yanî heştê gund hebû, neha di şazde, hivde gunda da Êzdî jîyan dibin. ...now more than, meaning there were eighty villages, now Yazidis live in sixteen, seventeen villages.
Û gundê Feqîra jî wek cezîrekê di orta behra gundêd Misilman da. And the village of Faqira is like an island in the middle of a sea of Muslim villages.
Bi tenê xwe ye. It is on its own.
Lê safî Êzdî ye, tu malê Misilman tê t'nine. But it is purely Yazidi, there are no Muslim families in it.
Mamosta, min got, li gund de ziyaret jî hene? Du ziyaret hene, navê wan çi bûn? Teacher, I asked, are there shrines in the village too? There are two shrines, what were their names?
Belê. Di gundê me Feqîra da, du tiştê mûqaddes... sê tiştê gelekî mûqaddes hene. Yes. In our village Faqira, two sacred things... there are three very sacred things.
Ewwel, yek Tac û Hile ye. First, one is the Crown and Garment (Tac û Hile).
Di mala muxtarê gundê kevn da, em dibêjin mala Îbo Îskanê pîrê Ormexala ne. In the house of the old village Mukhtar, we say the house of Ibo Iskan of the Pirs of Ormexala.
Ew jî çûye ser rehmetiya xwe, gorbihuştî. He has also gone to his mercy (passed away), may he rest in paradise.
Di mala wî da, bi sêsid sal da heger çiqas sal da ye, wa Tac û Hile di mala wan da hene. In his house, for three hundred years or however many years it has been, that Crown and Garment are in their house.
Ji salê carekê di cejna qurbanê da vederdixin, qurbana wê Tac Hileyê dikin. Once a year during the Feast of Sacrifice, they bring it out, they make sacrifices for that Crown and Garment.
Ew tiştê tevrî pîrozî mûqaddes, em dibêjin libsê Siltanê Êzî, libsê mêr û melaîka ye. That very holy sacred thing, we say it is the clothing of Sultan Ezî, the clothing of saints and angels.
Ewa heya neha teherê lê binerî temaşekî, tebê duh bi destan hatiye çêkirine. Ne liviye. It exists until now, the way you look at it and observe, you'd say it was made by hand yesterday. It hasn't changed.
Di jor da, di orta gund e. Up there, in the middle of the village.
Ziyaretek heye, hin dibêjin Şêx... Şêx Seîd, hinj dibêjin Pîr Seîd. There is a shrine, some say Sheikh... Sheikh Said, some say Pir Said.
Lê heqîqeta pirsa me, behsa me li ser kultura wê dîrokê, Pîr Seîd e. But the truth of our inquiry, our discussion on the culture of that history, is Pir Said.
Lê ziyaret a ew pir kevn e. But that shrine is very ancient.
Mamosta, ez spas dikim. Teacher, I thank you.
Spasxweş. You're welcome.
Lê niha emê derbasî vî mêvanê meî rûmet bin. But now we will move on to this honorable guest of ours.
Jiber ku sibe da cejn e, em ser cejnê nasbikin, bêhtir nasbikin. Because tomorrow is the holiday, let us learn about the holiday, learn more.
Çarşema Sor dibêjin. They call it Red Wednesday.
Ev gotina sor ji ku hatiye? Çima dibêjin Çarşema Sor? Where did this word "red" come from? Why do they call it Red Wednesday?
Rojek cejn... yanî rojek dîrokî ye. A holiday... meaning it is a historic day.
Lê 'urf û 'adetê wan çine? Berî wê bi rojekê çi dikin? But what are their customs and traditions? What do they do a day before it?
'Adetê wan çine, emê pirbikin. Merhaba şte ra. What are their customs, we will ask. Hello to you.
Ser çava, tu bi xêr hatî. Upon my eyes (You are welcome), welcome.
Spas. Thanks.
Neha sibe da, cejn e. Now, tomorrow is the holiday.
Sibe da jî hemû miletê Efrînê, bi miletê me Êzdahî û miletê me Misilman jî tevî hev dibin. Tomorrow also, all the people of Afrin, with our Yazidi people and our Muslim people, will be together.
Tên şahiyê, berra... û çihazirtî ji bo ra dikin? 'Urf û 'adetê we çine? They come to the celebration, outside... and what preparations do they make for it? What are your customs and traditions?
Serî de em bejna xwe ber şehîdê Kurd û Kurdistanê her çar parçê Kurdistanê em ditewînin. First, we bow our stature before the martyrs of Kurds and Kurdistan in all four parts of Kurdistan.
Û bi minaseba cejna Çarşema Sor, silav û sed silav em sroq Abdulla Ocalan ra dişînin li Îmralî. And on the occasion of the Red Wednesday holiday, we send greetings and a hundred greetings to leader Abdullah Ocalan in Imrali.
Çarşema Sor, Çarşemek a zor mûqaddes e, li ba me gelê Êzidî... Êzdahî. Red Wednesday is a very sacred Wednesday for us, the Yazidi people... Yazidis.
Ev çarşema, berî Adem... This Wednesday, before Adam...
Mêr û melaîka pîroz kir, ew roja gog... wehd-il qehara, Rebb-il 'alemîn gog... The saints and angels blessed it, that day the sphere [earth]... The One Conqueror, The Lord of the Worlds [created] the sphere...
...ser vî kewnî reşan. ...sprinkled [life] over this universe.
Ev goga deket, kesk û sor û zer, eşkal û elwan, nebat... This sphere appeared, green and red and yellow, shapes and colors, plants...
...hêşîn bû. ...became green/bloomed.
Mêr û melaîka bawer kir ku ha Çarşema serê Nîsanê bû buhara îmanê. The saints and angels believed that, behold, the Wednesday at the start of April was the spring of faith.
Îman kirin, îlan kirin, ku Adem çêkirin ser vî erdî bijîn. They had faith, they announced, that Adam was created to live on this earth.
Ji wê rojê da, li ser me ferz e, esas ev 'eîda... From that day on, it is obligatory upon us, basically this festival...
Me pê ehtîfaz kiriye heta vê rojê. We have preserved it until this day.
Em Çarşema Sor pê ehtîfal dikin. We celebrate Red Wednesday with it.
Wa ev meha Nîsanê rojhilat... em vê re dibêjin Bûka Salê. And this month of April, in the East... we call this the Bride of the Year.
Çiqas bizr û nebat heye gi çiçeg dide, ew Bûka Salê ye. As many seeds and plants as there are, they all give flowers, that is the Bride of the Year.
Em vê Bûka Salê bi serê xwe qebûl dikin. We accept this Bride of the Year upon our heads.
Mamosta, vê roja pîroz, hûn li tevahiya miletê Kurd pîroz dikin? Teacher, do you congratulate the entire Kurdish nation on this holy day?
Belê, em li tevahiya miletê Kurd pîroz dikin. Yes, we congratulate the entire Kurdish nation.
Bi taybetî li serokê me, serokê giştî, Rêber Apo pîroz dikin. Especially our leader, the general leader, Leader Apo, we congratulate him.
Û li şehîdê me pîroz dikin. And we congratulate our martyrs.
Li YPG, YPJ, Asayîş, miletê me yê berxwedêr pîroz dikin. We congratulate the YPG, YPJ, Asayish, and our resisting nation.
Ev cejna, cejna aşîtiyê ye. This holiday is a holiday of peace.
Cejna biratiyê ye. It is a holiday of brotherhood.
Cejna wekheviyê ye. It is a holiday of equality.
Cejna tifaqê ye. It is a holiday of unity/alliance.
Em dixwazin di vê rojê da aştî hebe li Rojhilata Navîn. We want peace to exist in the Middle East on this day.
Şer raweste, xwîn raweste. War to stop, bloodshed to stop.
Bes e koletî, bes e zûlmatî. Enough slavery, enough darkness/oppression.
Em dixwazin kîna di dilê miletê me de derkeve. We want the hatred in the hearts of our people to come out.
Kîn nebe. Let there be no hatred.
Em miletek in, birayê hev in. We are one nation, brothers of each other.
Heger Êzdî be, heger Misilman be, heger Xrîstiyan be, heger Elewî be. Whether Yazidi, Muslim, Christian, or Alevi.
Em tev birayê hev in. We are all brothers of each other.
Em li ser vê xakê dijîn, vê avê vedixwin. We live on this soil, we drink this water.
Em dixwazin aşîtî hebe. We want there to be peace.
Aşîtî tiştekî xweş e. Peace is a beautiful thing.
Xwedê aşîtî daye em jî aşîtiyê dixwazin. God gave peace, and we want peace too.
Em naxwazin zilmê li kesî bikin. We do not want to oppress anyone.
Em naxwazin kes zilmê li me bike. We do not want anyone to oppress us.
Em aştîxwaz in. We are peace-seekers.
Miletê Êzdî ji dîrokê de heta neha aştîxwaz e. The Yazidi nation has been peace-seeking from history until now.
Tu carî êrîşî ser tu kesî nekiriye. It has never attacked anyone.
Her tim êrîş li ser wî hatiye kirine û xwe parastiye. Attacks have always been made against it, and it defended itself.
Neha jî mafê me ye em xwe biparêzin. Even now, it is our right to defend ourselves.
Bi rêvberiya, bi saya Rêber Apo... With the administration, thanks to Leader Apo...
...felsefa Rêber Apo, em gihîştin vê merheleyê. ...the philosophy of Leader Apo, we reached this stage.
Em vê cejnê li vê derê pîroz dikin bi azadî. We celebrate this holiday here in freedom.
Mamosta ez gelek spas dikim. Teacher, I thank you very much.
Spas. Thanks.
Lê niha emê derbasî vî apê me yî rûsipî bin. But now we will move on to this white-bearded (elder) uncle of ours.
Apê me hêja, apê şehîda. Our dear uncle, uncle of martyrs.
Sê şehîdê min hene. I have three martyrs.
Birayê min, apê min, kurê apê min... My brother, my uncle, my uncle's son...
...hine bavikê şehîda ne, hine apê şehîda ne. ...some are fathers of martyrs, some are uncles of martyrs.
Sê şehîdê wan hene. They have three martyrs.
Di vê rojê da jî em dibêjin cejna te pîroz be. And on this day we say may your holiday be blessed.
Ax heqê gelê Kurd e pîroz be. Ah, it is the right of the Kurdish people to be blessed.
Ax zerdeştê me jî zêde zêde pîroz be. Ah, may our Zoroastrian [roots] also be extremely blessed.
Em jî pîroz dikin. We also congratulate you.
Sax bin. Be healthy (Thanks).
Tu çi dibêjî di vê cejnê da? What do you say on this holiday?
Di vê cejnê da ez kanim bêjim cejna... On this holiday, I can say the holiday...
...Çarşema Sor qedîm e. ...Red Wednesday is ancient.
Qedexakirin li ser me... It was forbidden to us...
...teze derket. ...it has newly emerged [freely].
Hev tişta li ser me memnû' bû. Me vî tiştî nedikir. These things were banned for us. We didn't do this thing.
Noka jî... And now...
...elhemdulîlah, dem dema me ye. ...Praise be to God, the time is our time.
Û xwîna şehîda ye. And it is [due to] the blood of the martyrs.
Xwîna şehîda em gihandin vê roja... The blood of the martyrs brought us to this day...
...eger ev îştîma'e hazır be, ev milete kom be. ...that this gathering is present, this nation is assembled.
Û li gundê me yî sibe cejna 'eîda Çarşema Sor e. And in our village tomorrow is the festival of the Red Wednesday holiday.
Em di benda sibe da ne, emê sibe dîsa hev bibînin. We are waiting for tomorrow, we will see each other again tomorrow.
İnşalla. God willing.
Ez spas dikim. I thank you.
Sax be. Be healthy.
Temaşevanê hêja, lê li vir jî jinêd vî gundî... Dear viewers, but here too the women of this village...
...berî Çarşema Sor, berî cejnê bi rojêkê... ...before Red Wednesday, a day before the holiday...
...ew jî xwarinê hazir dikin. ...they also prepare food.
Lê emê zêde nasbikin, xweşka Suad li vir e. Merhaba şte ra. But we will learn more, Sister Suad is here. Hello to you.
Ahla we sehla, ser serê min hatin e, we bi xêr hatin. Welcome, you came upon my head (you are highly welcome), you are welcome.
Cejna te pîroz be. May your holiday be blessed.
Ê we jî pîroz be. May yours be blessed too.
Neha di vê cejnê da, jin karê xwe çi dikin? Çi xwarinê hazir dikin? Now during this holiday, what work do the women do? What food do they prepare?
Welle em kulîçê xwe çêdikin... Well, we make our pastries (Kulîçe)...
Paqijiyê dikin, savara xwe çêdikin, şîva pîroz cema... goştê cema, qurbanê xwe dikin, kutilkê xwe çêdikin, sirmisaka xwe çêdikin, û em pê dikine eîd. We do the cleaning, we make our bulgur, the holy supper of the gathering... the meat of the gathering, we make our sacrifices, we make our stuffed meatballs (kutilk), we prepare our garlic, and with that, we celebrate the Eid.
Gelo kîjan xwarinê çêdikin? Ji bo cejnê, hûn hêka jî buya dikin? Which foods do you make? For the holiday, do you also dye eggs?
Erê, hêka em dikelînin sibe, em dikelînin boyax dikin, kesk û sor û zer em boyax dikin. Yes, we boil the eggs in the morning, we boil and dye them, we dye them green, red, and yellow.
Mîvana ko cema, em pê daîfînin... didine mîvana. The guests who gather, we offer them... we give them to the guests.
Yanî roja berî çarşema sor, hûn giş hazır dikin, amade dikin? Meaning, the day before Red Wednesday, you prepare everything, you get ready?
Erê, hêka em dikelînin sibe, em dikelînin boyax dikin, kesk û sor û zer em hew dikin, boyax dikin. Yes, we boil the eggs in the morning, we boil and dye them, green, red, and yellow we do like that, we dye them.
Sibê radibin, destçavê xwe dişûn. Berê xwe ber ve Şêx Şems dikin, rûyê... In the morning we get up, wash our hands and faces. We turn our faces towards Sheikh Shams [the Sun], the face...
Em duayê xwe dixwînin. Û em miyê xwe zaretî dikin. We recite our prayers. And we sacrifice our sheep.
Û badê em miyê xwe zaretî dikin şûnda, em darda mala xwe... And after we sacrifice our sheep, we return to our home...
Û kincê xwe xwe dikin, cilê xwe... û em dadikevin hefla xwe dikin. And we put on our nice clothes, our outfits... and we go down and have our party.
Û diftilin tê mal. And we return home.
Tamam, nah û win îvir çi hazir dikin? Okay, now, and what are you preparing here?
Nokha welle, em kulîçya çêdikin, kekê eîdê haziriyê sibe dikin. Right now, well, we are making kulîçe (pastries), we are preparing the holiday cake for tomorrow.
Manê ge mîvanê me hatin, em dênin pêşî. Meaning, if our guests come, we serve it to them.
Tamam, temaşevanên hêja... Ev, wek em dibînin hêk, kulîçe, nanê derwêş, cema... Ev hemû jî hatibûn amadekirin. Okay, dear viewers... This, as we see, eggs, kulîçe, Dervish bread, the gathering... All of these were prepared.
Temaşevanên hêja, li vir ev qonaxa hazirkirinê, amadekirinê... Li vir jî dayikek heye, cejna te pîroz be. Dear viewers, here is this stage of preparation, of getting ready... Here is a mother as well, happy holiday to you.
Xêr û selamet, a te jî pîroz be. Û pur hatina we bixêr dikim. Saeta we xweş. Blessings and safety, happy holiday to you too. And I welcome your arrival very much. Good health to you.
Îşta em jî haziriya xwe sibe, cejna Çarşema Nîsana Sor hazir dikin. Well, we are making our preparations for tomorrow, the Red Wednesday of April holiday.
Nah evna hêkê kê ye? E ê malan e evna? Now whose eggs are these? Are these from the households?
Erê, ev yê mirîşkê me ne, ê malan e. Me kelandine, em hazir dikin, mişan ewşta cejna Nîsanê... Yes, these are our chickens', from the households. We boiled them, we are preparing them, because of the April holiday...
Çarşema Sor, em hazir dikin. Em reng û reng dikin. Bi çavîrê, meselen bi çîçekê sor dikin... Red Wednesday, we are preparing. We color them in many colors. Like the pasture, for example, we color them like red flowers...
Işta em bi boyaxê sor dikin. Well, we dye them with red dye.
Nah bi çawa, nah boyax dibe? Now how, how does it get dyed?
Birê va renga têda... yek u yek em anha têda dikin. Brother, these colors are inside [the bowl]... one by one we put them in like this.
Em aloz dikin. We stir them.
[Silence as she demonstrates dyeing] [Silence as she demonstrates dyeing]
Aha, diki sor. A viftile em zer dikin. See, it becomes red. Now turn, we make them yellow.
Aha, rengê xwa ne çê dibin. See, their colors become beautiful.
Em datînin. We set them down.
Û ê bi çavîrê çawa çêdikin? And how do you make the ones like the pasture [green]?
Bi çavîrê jî, aha çîçekê kesk dikin, em aha ne mist didin. For the pasture ones too, see, we make them like green flowers/grass, we rub them like this.
Em pê çêdikin, dorşalme digerînin, kask dibe zer dibe. We make it with that, turn it around, it becomes green, it becomes yellow.
Aha mane dikin. See, we do it like this.
Ne tiştekî va xuyaye çêbe. It's not something that appears [difficult] to make.
Aha mane çêdikin. Em paşî jî têda dikin, aha ne dikin. See, we make it like this. Afterwards we put them in, we do it like this.
Aha mane çêdikin, datînin. See, we make it like this, we set them down.
Yek û yek û, zyad dibin, lê hişk dibe. One by one, they increase, and it dries.
Û hêka me, di bûna kura erdê ne. Ne? And our eggs, they are in the likeness of the globe of the earth. No?
Wekî topa dinyayê. Tebda em çêdikin. Aha ne. Like the ball of the world. Thus we make them. Just like this.
Em çêdikin, bixêr û bereket in hêk. Saî di nav millet... We make them, eggs are a blessing and abundance. Although among the people...
Millet dibê da hêkeke, ne qîmete. Bes qîmeta wê pirr e, gelek e. People say, "it's just an egg, it has no value." But its value is great, very much.
Çêdikin, di bûna kura erdê... E derxînin, îçe wî spî ye û zer e. We make them, in the likeness of the globe of the earth... Take it out, its inside is white and yellow.
Wekî Şêx Şems e, roj e. Like Sheikh Shams, the sun.
Çê têdeyê, î çidaye... What is in it, what it has given...
Û e pê bilîzin. Mêvanê me werin, em dîne pêşî, e ahalu li hev dixînin. And let them play with it. When our guests come, we put it before them, and the people tap them against each other.
Û aha ne dikin, û pê şansê xwe sa dikin. And they do like this, and try their luck with it.
Şansê min ne xirab e, ê min ê bişke. Ê ta rind be, ê te yê naşke. If my luck isn't bad, mine will break [yours]. If yours is good, yours won't break.
Yanî, ewa her mîvanek tê ba we, win bala dikin? Meaning, every guest that comes to you, do you pay attention [offer this]?
Erê em dibîne mîvana, em datînin ser sifreyê, miş... uşta mîvana. Yes, we see the guests, we put it on the table, becau... for the sake of the guests.
Û em pê, hawa xwe dikin. Pê eîda xwe dikin, cejna xwe çêdikin. And with it, we do our thing. With it we celebrate our Eid, we make our holiday.
Temaşevanên hêja, li vir jî dayikek heye, kulîçya çêdike. Nah, merheba şitara. Dear viewers, here is a mother as well, she is making kulîçe. Now, hello to you.
Ehlen û sehlen. Welcome.
Cejna te jî pîroz be. Happy holiday to you too.
A we jî pîroz be. A Kurmanca gîştî gelek pîroz be. A we jî bixêr hatin, ehlen û sehlen. Ser serî. Yours too, happy holiday. May it be very happy for all Kurds generally. And you are welcome, welcome. Upon my head [You are welcome].
Dayê, nah win te li vir kulîçya çêdike, win çi tevê dikin? Mother, now you are making kulîçe here, what do you put in it?
Em zardê dikinê, reşreşkê dikinê, meyana dikinê, kuncîya dikinê, simîd dikeve, ar dikeve, av dikeve, şekir dikeve, zêt dikeve. We put turmeric, we put black cumin, we put fennel, we put sesame, semolina goes in, flour goes in, water goes in, sugar goes in, oil goes in.
Eve ji bo cejnê win çêdikin, wî timî çêdikin? Do you make this for the holiday, or do you always make it?
Na, em bes cejna çêdikin. Ê eîda Çarşema Sor em çêdikin. No, we only make it for holidays. For the Red Wednesday Eid we make it.
Kaka, keremke ka em bibînin çawa çêdike. Brother [Cameraman], please come let's see how she makes it.
Li vir jî em hatin cem Ziyaretê, me got du Ziyaret li vê gundî dane. Navê vê Ziyaretê jî Şêx Cinêd. Here we came to the Shrine, we said there are two Shrines in this village. The name of this Shrine is Sheikh Cined.
Emê naha hînî zêde nas bikin. Ti kanî ji me ra xuyan bikî, bêjî? We will now learn more about it. Can you explain for us, tell us?
Şêx Cinêd, şêxekî Şêx Hesenî bû. Şêxê şêxa ne. Sheikh Cined was a Sheikh of the Sheikh Hasan lineage. He is a Sheikh of Sheikhs.
Di vî gundî da bû, gundê Feqîra da bû. He was in this village, in the village of Feqîra.
Bi nav û deng bû, bi hucet û keramet bû. Sira Xwedê li ser hebû. He was famous and renowned, he had proofs and miracles. The mystery of God was upon him.
Hucet û kerameta wî jî... teb heta Cûmê û vê mentiqê, giya bîst... His proofs and miracles... known until Jume and this region, about twenty...
Û eger bi wî rayê jiyan bûne. Şehde li qil serdane, kerameta li ser wî, î mirovî, keramet nî pirî girîng bûn, mezin bûn. And if by that way they lived. Witness/Martyrdom on the top... the miracles upon him, this person, his miracles were very important, they were great.
Yanî hinka dîtibû bi qumriya ra firiya. Hinka dîtibû sêla sor, agir, zincîr kirayê... da ser serê xwe. Meaning, some saw he flew with the doves. Some saw a red griddle, fire, chained... he put on his head.
...û navbera dîwana meclîsa milet re meşîya. ...and he walked among the gathering of the people's council.
Ama jiyana xwe da însanekî feqîr û belengaz bû. However, in his life, he was a poor and destitute person.
Terka vê dinyayê gi kiribû, bi ola xwe va, bi Xwedê va hatibû girêdan. He had abandoned this world, he was connected to his religion and to God.
Yanî însanekî babçak bû. Yanî însanekî xasek ji xasê Xwedê bû. Meaning, he was a pure person. Meaning, he was a chosen one among God's chosen ones.
Û di vî gundî da jî kesî wî... yanî kesî wî nazkirina wî tune, ber û bêziryetê jî nîne. And in this village, no one... meaning no one spoiled him, he has no offspring or descendants.
Hurmeta wî di dilê me giyan da ye. His respect is in the hearts of all of us.
Em bîranîna wî her, her wextekê dikin. We commemorate him at every, every moment.
Şevê Çarşema, şevê Îna, miletê me tê ber, mûmên xwe vêdixin, ber mirazê xwe dixwazin, dua û daxwaziyên xwe dikin. On Wednesday nights, Friday nights, our people come before him, light their candles, ask for their wishes, and make their prayers and requests.
Em vî şêxî, yek ji şêxên me kevin, yek ji şêxên me... yanî bi himet em dihesibînin. We consider this Sheikh as one of our old Sheikhs, one of our Sheikhs... meaning, possessing spiritual power.
Miletê gund tenê tê lê Efrîn hemû... miletê Efrînê? Do only the village people come, or all of Afrin... the people of Afrin?
Bi xwe de di cejn û êzdiyan da, mesela sibe Çarşema, Çarşema Nîsanê ye. Especially during the feasts and Yazidi occasions, for example tomorrow is Wednesday, the Wednesday of April (Red Wednesday).
Êzdiyên me hemû gundên li vê derê bin, tê seke, grûb grûb hatin li ber tewaf bûn û ziyareta xwe kirin. Our Yazidis from all the villages around here, come look, they came in groups to perform circumambulation and visited the shrine.
[Music] [Music]
Temaşevanên hêja, li vir jî grûbeke din amade ye. Dear viewers, another group is ready here.
Grûb navê xwe Şêx Cined... bi navê vê ziyaretê ye. The group calls itself Sheikh Cined... it is named after this shrine.
Mamoste Bêrîvan, ew mamosteya şagirtan e. Merheba ji te ra. Teacher Bêrîvan, she is the teacher of the students. Hello to you.
Ahlan wa sahlan. Welcome.
Grûbek me, pir grûbek biçûk bû di destpêkê da. Our group was a very small group in the beginning.
Bi sê meriyan dest pê kir, lê di dema pêşî da meriyek du meriyek hat dixwest ewladê xwe fêr bike. It started with three people, but later on, a person or two came wanting to teach their children.
Û ji bo Çarşema Nîsanê me grûbek amade kir. And for the April Wednesday, we prepared a group.
Grûba me jî, dîn û pir... yanî giring e ji bo vê Çarşemê. Our group is also, religious and very... meaning it is important for this Wednesday.
Grûba me jî sibe da, qewlê dua û daxwazê Tawusî Melek bêjin, qesîda Şerfedîn, helbesta dîrokî, jiyana Êzidiyan. Our group, tomorrow, will recite the hymn of prayer and request of Tawusî Melek, the Qesîda of Şerfedîn, and the historical poem about the life of Yazidis.
Me dixwest em duayê Tawusî Melek bêjin, ji bo di vê rojê da Tawusî Melek dadikeve ser vê erdê, û bi dorka vê erdê çêkir ser vê erdê. We wanted to say the prayer of Tawusî Melek, because on this day Tawusî Melek descends upon this earth, and created the blessing of this earth on this earth.
De temam keremke. Okay then, please go ahead.
Duayê Tawusî Melek. Destûrê Xwedê û Tawusî Melek. Prayer of Tawusî Melek. With the permission of God and Tawusî Melek.
Ya Rebî ela şanek, ela mekanek, ela siltanek. Oh Lord, high is Your glory, high is Your place, high is Your authority.
Ya Rebî tu Xwedayî. Ya Rebî tu melekê canî. Oh Lord, You are God. Oh Lord, You are the angel of the soul.
Tu melikê mulkê kerîmî. Tu cewher da qedîmî. You are the King of the generous realm. You are ancient in essence.
Heta hetayî tu kemal û hayî. Ya Rebî tu Xwedayî. For eternity, You are perfection and existence. Oh Lord, You are God.
Ya Rebî tu melekê jin û insî, erş û kursî, semed û lift û mayî. Oh Lord, You are the angel of Jinn and Humans, the Throne and the Chair, the Eternal and the Everlasting.
Heyî mecîdî, wahidî ferdî hemîdî. The Living, the Glorious, the One, the Unique, the Praiseworthy.
Ya Rebî tu Xwedayî. Ya Rebî tu Xwedawendê seferî. Oh Lord, You are God. Oh Lord, You are the God of the journey.
Tu Xwedawendê meh û merî. Tu Xwedawendê çendî û merî. You are the God of the moon and man. You are the God of quantity and man.
[Music] [Music]
Temaşevanên hêja, li vir jî Apê Silêman li kêleka me ye. Dear viewers, here Uncle Silêman is also by our side.
Ev jî cîranê ziyareta ye, mala xwe li kêlek ziyareta ye. Apê Silêman... He is the neighbor of the shrine, his house is next to the shrine. Uncle Silêman...
Spas dikim. Thank you.
Ji ber ku tu cîranê ziyareta ye, tu xizmetê jî dikî. Because you are the neighbor of the shrine, you also serve it.
Belê, xizmetê jî dikim. Û kî tê li vira ye. Yes, I also serve it. And whoever comes is here.
Bîst sal in teqrîben, kareba hatiye, min xet kişandiye. Çira zêtê tê da vêdixim. It's been about twenty years since electricity came, I pulled a line. I light the oil lamp inside it.
Û çi xerabe, qubbe û ser wê da jî, em tên çira zêtê tê da vêdixim. And whatever is ruined, or on the dome, we come and light the oil lamp inside.
Û el-muhim jî yanî... kerameta xwe jî me dî ye, elhemdulîlah pir e. And importantly... we have seen his miracles too, praise be to God, they are many.
Û bi dilê pak jî tê ber... yanî di kêfa da re, canê wî jî sax dibe. And one comes before him with a pure heart... meaning in joy, his soul also gets healed.
Bes bi dilê pak ha. But with a pure heart, mind you.
Elê bi dilê pak e. Carek kes hatiye nexweş bûye, hatiye ber vê ziyaretê, rehet bûye? Yes, with a pure heart. Has anyone ever come who was sick, came to this shrine, and got better?
I he... tês... ber, divê em rehet bûn e û têne ber yanî. Yes, yes... before, they say we got better and they come before it, meaning.
Yanî pişta xwedanê têne ber yanî. I hatiye, rehet bûne û divê elhemdulîlah em sax bûn e. Meaning they come before the Protector. Yes, they came, got better and said praise be to God we are healed.
No her roja Çarşemê hûn tên vira? Now, do you come here every Wednesday?
E, em tên vira, evwa jî... ew o me, yanî wekî... wekî dibe cejn ek, yanî teqrîben, deke bê... Yes, we come here, this is also... ours, meaning like... like it becomes a feast, meaning approximately, let's say...
Tên vira, ziyaret e, dua xwe dikin, ber Xwedê xwe digerin. They come here, it is a shrine, they make their prayers, turn to God.
Û Rebê xwe digerin, heval, cîran, dost, ehbaba, el-muhim yanî... And seek their Lord, friends, neighbors, companions, loved ones, the important thing is...
Û şemê xwe jî, çira zêtê jî, em e tînin vêxin. And our candles, and oil lamps, we bring them to light.
[Music] [Music]
Temaşevanên hêja, li vir jî em gihîştin dawiya bernameya 'Ax û Welat' li gundê Feqîra. Dear viewers, here we have reached the end of the program 'Ax û Welat' in the village of Feqîra.
Beriya bernameya me bidawî bibe, em xatirê xwe ji we dixwazin. Before our program ends, we bid you farewell.
Ez cejna hemû gelê me yê Êzdî, hemû Kurdê me li cîhanê û çar perçê Kurdistanê, ez pîroz dikim. I congratulate the feast of all our Yazidi people, all our Kurds in the world and the four parts of Kurdistan.
Haya bernameyek din, li cîyekî din, li benda me bin. Wîn bi mînin di xweşiyê da. Until another program, in another place, wait for us. Remain in happiness.
[Music] [Music]