Music Music
Temaşevanên hêja, dema we xweş be. Bernameya Ax û Welat. Dear viewers, have a good time. The program is Ax û Welat (Land and Country).
Îro em li Çiyayê Kurmênc, ku jê re dibêjin li Efrîna Şêrîn, em hatin bajarokê Mabeta. Today we are in Kurmênc Mountain, which is called sweet Afrin, we came to the town of Mabata.
Ev bajarokê Mabeta jî, wek em zanin Kurdên me yên Elewî ne. This town of Mabata, as we know, are our Alevi Kurds.
Lê ka em bi hev re herin vê gundî û bi hev re temaşe bikin. But let us go to this village together and watch together.
Music Music
Temaşevanên hêja, naha em gihiştine cem serokê belediya Mabeta. Merhaba mamosta. Dear viewers, we have now reached the head of the Mabata municipality. Hello, sir.
Ahlan wa sehlan. Welcome.
Navê te bi xêr? May I have your name?
Novîn Muhsên Ehmed. Novin Mohsen Ahmed.
Mamosta, bajarokê Mabeta, çiqas mal lê heye? Sir, the town of Mabata, how many households are in it?
Wallahî mal pir in loran... bi giştî deh hezar nesem e... By God, there are many households here... in total there are ten thousand souls [people]...
700-800 mal heye. There are 700-800 households.
Mabeta, gundekî hêja ye û mirov gelek jê hez dikin. Û malbat in, navê xwe Mabeta, malbat in yanê? Mabata is a precious village and people love it very much. And they are families, its name is Mabata, meaning families?
Yanî manê xwe, Mabeta... malbat in yanê. Du sê malbat... gistik hatine vê derê... Meaning, its meaning, Mabata... means families. Two or three families... they all came to this place...
Bi hev re danûstandin... bi hev re aleqe kirine... bi hev re... They interacted with each other... they related to each other... together...
Hev girtine, yekbûn çêbûye, navê vê gundî da. They united together, a unity was formed, and gave this village its name.
Malbata pêşî... malbatên Qarpûz hene, navê xwe malbata Qarpûzan e. The first family... there are the Qarpuz families, their name is the Qarpuz family.
Paşê yên Alo hene. Desta pêkê malê Qarpûz bûn, paşê malê Alo bûn. Then there are the Alos. In the beginning, it was the house of Qarpuz, then the house of Alo.
Paşê malê Açûlo bûn, paşê malê Gûzeleko bûn. Then it was the house of Achulo, then the house of Guzeleko.
Mehmûd Aliyo hebûn, Seyîd Xaço hebûn... There were the Mahmud Aliyos, there were the Seyid Khachos...
Hûn çend malbat in? How many families [tribes] are you?
Em... yanzdeh ne. Du sê Fileh hene li navê. We are... eleven. There are two or three Christians among us.
Malbatên verdim... Wê manê nav lê man, navê gi malbat. The families I listed... That means the name remained, the name became "Malbat" [Families/Mabata].
Jê Efrînê va dûr e? Is it far from Afrin?
Jê Efrînê va 17 kîlometre jê va dûr e. It is 17 kilometers far from Afrin.
Û rewşa we çawa ye? And how is your situation?
Wallahî... şûna Mabeta bi xwe... deşt nîn e, çiya ye. By God... the location of Mabata itself... it is not a plain, it is mountainous.
Çandinî, zeytûn tenê ye. Genim û ceh nîn e. Agriculture is only olives. There is no wheat or barley.
Miletê me bi serkeftin dixwazin ji miletê xwe ra. Gistik li kara xwe ne yanê. Our people wish success for their people. Everyone is busy with their work.
Li piş zeytûna dijîn... halê aborî yanê li piş zeytûna ava dikin. They live off the olives... meaning they build their economic situation on olives.
Erdên xwe hene deştî ne... li ber avê kêm e... avê vexwarinê ji kêm e. They have lands that are plains... but water is scarce... drinking water is also scarce.
Av jî nîzîka 5 kîlometre hene... da avê cemidînin... li piş av dikin. Water is about 5 kilometers away... to get [collect] water... they go after water.
Efrîn xweş e? Is Afrin beautiful?
Efrîn... yanî tikanê destpêkê li Kefercenê da heya dawiyê Efrîn gi xweş e. Afrin... meaning from the first shops in Kafr Janneh until the end, all of Afrin is beautiful.
Av li gel dera heye, darê zeytûna li gel hene. Yanî tiştim pir xweş e di Efrîn da hene. There is water everywhere, there are olive trees everywhere. Meaning there are many beautiful things in Afrin.
Bi xwe Kurd ji çi hez dike? Ji berê av lê hebe, çîm lê hebe, û ji berê bilind hez dike. What does a Kurd naturally love? Where there is water, where there is grass, and they love high places.
Wê manê em tim sekin Kurd li serê çiya mezin bûn... In that sense, if we look, Kurds grew up on mountain tops...
Û berê tebîet çiqas xweş be li wî derî hez dikin. And wherever nature is beautiful, they love that place.
Kurd xwezayî ne. Kurds are nature-people [natural].
Spas ji bo we ra, ahlan wa sehlan. Thank you to you, welcome.
Music Music
Temaşevanên hêja, naha li vir jî zarok hene. Zarok jî lîstikê xwe dilîzin. Navê te çi ye? Dear viewers, there are also children here. The children are playing their games. What is your name?
Elî. Ali.
Elî. Navê lîstikê çi ye? Ali. What is the name of the game?
Şîşe. Shishe [Bottle/Glass].
Tu diçe dibistanê? Do you go to school?
Erê. Yes.
Safa çendê? Which grade?
Şeşê. Sixth.
Tu çi dixwîne? What do you study?
Kurdî... erebî jî. Kurdish... Arabic too.
Te zimanê kurdî dixwîne? Do you study the Kurdish language?
Erê. Yes.
Emrê te çiqas e? How old are you?
Yanzdeh. Eleven.
Maşallah. Mashallah [God bless].
Me jî spas. De bilîzin, de. Thank you too. Go on, play.
Music Music
Temaşevanên hêja, naha em gihiştine ber ziyarete. Merhaba mamosta. Dear viewers, we have now reached the shrine. Hello, sir.
Merhaba serçava, bi xêr hatin. Hello, upon my eyes [you are welcome], welcome.
Navê te bi xêr? May I have your name?
Navê min Cemîl e. Dibêjin Bavê Ferhad. Ez cîgirê serokê meclîsa gund... a Mabeta me. My name is Jamil. They call me Bavê Ferhad [Father of Ferhad]. I am the deputy head of the village council... of Mabata.
Belê. Tamam. Em dixwazin tiştekî li ser ziyeretê naskin. Yes. Okay. We want to know something about the shrine.
Ev ziyeret pir kevnar e. Dîroka xwe pir kevnar e. This shrine is very ancient. Its history is very ancient.
Di dîrokê da, ev herîma... herêma Efrînê seranser... berî ku sînor tune bûn... In history, this region... the entire region of Afrin... before there were borders...
Piştî va parçekirina sînor çêbûn... ev herêm tev ola xwe, mezhebê xwe Elewî bûn. After the borders were created [partitioning]... this region, in its entirety, its religion and sect was Alevi.
Kurdên me yên Maraşê jî em bermahiyên dirêjiyê wê cografyayê ne. Our Kurds of Marash too, we are the remnants of the extension of that geography.
Siyaseta Osmanî li vê derê bi zulma zor a wan... ev pir herêm vegerî ev mezhebê Sunnî. Due to Ottoman politics here, and their great oppression... much of this region reverted [converted] to this Sunni sect.
Lê hema herêm di dîrokê da giş Elewî bûn. But the region in history was entirely Alevi.
Ji ber vê jî ev ziyeret... ziyeretekî pîr... 'Dede Elî' dibêjin. Because of this, this shrine... is a shrine of a Pir [Elder/Saint]... they call it 'Dada Ali'.
Navê Şehîd... zilamekî pirr... yanî pîrozbah bû, welî dibêjin. The name is Martyr... a very... meaning he was blessed, they call him a Wali [Saint].
Ji ber vê, xelk dihatin ziyeret dikirin, ev şehadeta... cem Kurda jî şehadet pir tiştekî pîroz e. Because of this, people used to come and visit [pilgrimage], this martyrdom... and among Kurds, martyrdom is a very sacred thing.
Qîmeta wê, hurmeta wê pir bilind e. Its value, its respect is very high.
Xelk dihatin ziyeret dikirin, yên mirazê xwe hene dibûn, dihatin miraz didîtin. Ziyareta wan jî roja Înîyê ye. People used to come to visit, those who had wishes, they came and their wishes were granted. And their visitation day is Friday.
Sal, di salan da demê ku... ziwahî... ziwahî yanî baran ne dibarî. A year, in the years when... drought... drought, meaning rain was not falling.
Ew barana dihatin ji ber... li vê derê bi riya vê... ber Xwedê digerîn, ber Xwedayê xwe digeriyan. For that rain, they used to come because... here through this [shrine]... they would pray to God, pray to their God.
Û piştî wê Xwedê bi riya wan re baran jî dibarî. And after that, God, through them, would make it rain.
Barî, ji wî cihê xwedê de ev nav hat guherandin, jêra digotin Pîrê Baranê. It rained, and for this place of God, the name was changed, they called it the Elder of the Rain (Pîrê Baranê).
Pîrê Baranê? The Elder of the Rain?
Pîrê Baranê. The Elder of the Rain.
Ji wî demî de pir dûr e, ji dema bab û kalan de em gihîştine û pir dirêj e jî yanî... Since that time, it is very distant, we have reached it from the time of our ancestors and it is very long [history], actually...
Cema xelkê gund, yek mirazê xwe nabin, yek zarokê xwe nabin, yek daxwaza mirazkî xwa hebe... The community of the village, if someone's wish doesn't come true, if someone doesn't have children, if someone has a desire for a wish...
Roja înê têl ve derê, teybaret ziyarete ye, qurbanê xwa dikin, xwarina xwa çêdikin, feqîran belav dikin. On Friday they come here, it is specifically a shrine, they make their sacrifice, they prepare their food, and distribute it to the poor.
Tiştekî dî jî heye, şerawê jî heye me... li vê derê gava baran nebare... There is another thing, we have a ritual... here, when the rain does not fall...
Em tiştekî, ev jî karekî alîkarîkî civakî bi hevra tew... nas dikin. We [do] something, this is also a social assistance work that we recognize together.
Yanî, xwarin... xwarinok li vê deverê li vê cihê kirin. Meaning, food... a meal is made in this area, in this place.
Milet hemî, xelkê gund goştê kî, nav gund digeriyan, kum dikin. The whole nation, the people of the village [collect] meat, they would walk through the village, gathering it.
Her keş malê xwa çi dide, an pere bin, an zeît be, an bulxur be... Everyone gives whatever is in their house, whether it be money, or oil, or bulgur...
Qurbanê xwa gi bi hevra li vir dikin, gi bi hevra şarje dikin, bi hevra dixwin, bi hevra didin. They make their sacrifice all together here, they charge [prepare] it together, eat together, and give together.
Digotin, yanî ji ber ziyaretê, derbasî hema pişta vê darna nedibû, baran ser wan da dibarî. They used to say, because of the shrine, before they even passed behind these trees, rain would fall upon them.
Maşallah. Mashallah.
Aha wî. Just like that.
Û tiştê di jî yanî, ev mentîqe, ev herêma me, herêma vê derê... herêma Efrînê tev bi xwe gişt dîrokî ye, pir dirû û dirêj e, kevnar e. And another thing, this area, our region, the region of this place... the region of Afrin is entirely historical, it is very deep and long, it is ancient.
Pir bermahiyên wê hene yên dîrokî yanî, em dibînin kevirên vir tev ketin e. It has many historical remnants, as we see the stones here have all fallen.
Ew jî bermahiyên Hûrî û Mîtanî ye. Ev jî pêşiyên Kurdan e, bab û kalê Kurdan e. Those are the remnants of the Hurrians and Mitannis. These are the ancestors of the Kurds, the forefathers of the Kurds.
Dîrok îspat dikin, tabî têkî bi şik, bi rengekî rêkûpêk, cem lêkolînên kirin e. History proves it, naturally one comes with doubt, [but] in an organized way, they have done research.
Ama pir tişt em bi xwa derdikevin, hin bi cûd xwa derdikevin, hin bi pişt xwa derdikevin. But many things appear on their own, some appear through plowing, some appear through rain.
Pir Bîzantîn e, yan Hûrîn e, yan Mîtanîn e. Many are Byzantine, or Hurrian, or Mitanni.
Ewa jî tê xuyakirin, kûrahiya dîrokê û hebûna Kurd li ser vê axê. This also demonstrates the depth of history and the existence of Kurds on this land.
Ez zanim vî tiştan li ser ziyaretê, li ser vê herêmê bibînim. I know I can see these things regarding the shrine and this region.
Ne tiştekî bala min kişand, dibêjin rojek yek li Ximsê hebû, xew da dît? Something caught my attention, they say one day there was someone in Homs, who saw [this] in a dream?
Belê, di xewnê da dît. Yes, he saw it in a dream.
Şehîd xew da dît? Did he see the martyr in the dream?
Xewnê da dît, hat li vê derê, li vê derê raza, li vê derê qurbanê xwa kir. He saw it in a dream, came to this place, slept in this place, and made his sacrifice in this place.
Û av va dixwar, rûniştina xwe li vê derê bû, Xwedê mirazê wî kir. And he drank this water, his sitting was in this place, and God granted his wish.
Mirazê wî çi bû? What was his wish?
Mirazê wî, zarokê xwa... ew nexweşiyekî, em dibêjin Pênceşêr. Yanî Seretan bi Erebî. His wish, his child... [he had] an illness, we call it Five Lions (Pênceşêr). Meaning Cancer in Arabic.
Pênceşêr bû. Û Xwedê biriye wî vage, biriye çêyî vî şehîdî û çêbû, derbasbû. It was Cancer. And God took it away, took it through the goodness of this martyr, and he got better, it passed.
Bêhtir ev ziyareta ye, Elewî ye? Is this shrine mostly Alevi?
Welehi bêhtirî vê, li herêma me heb in, hene, Elewî ye. By God, mostly, they are in our region, they exist, it is Alevi.
Hene, ev nageş dede ne, em bi navê Şêxê xwa re, em nabêjin Şêx, em dibêjin Dede. They exist, these are Dedes, regarding the name of our Sheikhs, we don't say Sheikh, we say Dede.
Dede. Dede.
Dede, erê. Hene li Alkana hene, li Gundê Xelîl hene, li Xidiriya hene. Dede, yes. They are in Alkana, they are in Gundê Xelîl, they are in Xidiriya.
Ziyaret ne. They are shrines.
Şehîd ne. They are martyrs.
Şehîd ne, ziyaret ne, ciyê dwan e, tirba meqamê dwan e ne. Hene. They are martyrs, they are shrines, it is their place, the tombs of their station are there. They exist.
Temam. Me ji te spas dikin. Okay. We thank you.
Ser çava, bixêr hatin e. You are welcome (upon my eyes), welcome.
Ser çava. You are welcome.
Temaşevanên hêja, naha em li vira derbasbûn, cimetek vir rûniştiye. Dear viewers, now we have passed by here, a gathering is sitting here.
Stranek li gundê Mabeta heye, stranek pir bi nav û deng e. Tûsin o. Emê bipirsin. Merhaba îştera. There is a song in the village of Mabeta, a very famous song. [It is called] Tûsin. We will ask. Hello uncle.
Mîet merhaba, ser çava. One hundred hellos, welcome.
Ew em dixwazin çîroka Tûsin o nas bikin. We want to know the story of Tûsin.
Tûsin o, berî vê çê salî pêncî salî, û dirmacî bûn. Tûsin, before this, forty years, fifty years ago, they were farmhands/threshers.
Îşter ser dida ne ev, îyo ne dida ne. Di dawetê dida ne. The uncle gave [sang] this, that one didn't. He gave it at the wedding.
Î Tûsin kî ye? Who is Tûsin?
Tûsin lawo, navê xwa Ebdik bû, vira bi leqeb gotin Tûsin o. Tûsin, son, his name was Abdik, here by nickname they called him Tûsin.
Vêra da... navê wî ne Elî, navê wî Tûsin bû, erê. Here... his name wasn't Ali, his name was Tûsin, yes.
Gulînê Heso Şêx Kêlê jê qehri, û dirmacî... yanî û dirmac li ser gotin. The braids of Heso Sheikh Kele were angry at him, and the farmhand... meaning the farmhand told on him.
Lo lo lo lo Tûsin o, gum gum gum gum Tûsin o. Lo lo lo lo Tûsin o, boom boom boom boom Tûsin o.
Teres div soti, bejin o, lo qey ne tû muhtacê gim no. The rascal... [singing unintelligible lyric about height/body], aren't you in need of the boom [of the gun].
Hamiş û rûnin gotin o, lo hamo şûrin rûtin o. [Singing unintelligible lyric], lo all swords are naked/drawn.
Lo lo lo lo Tûsin o, Tûsin Tûsnê Efrîn e, lo Tûsin Tûsnê Efrîn e. Lo lo lo lo Tûsin o, Tûsin Tûsin of Afrin, lo Tûsin Tûsin of Afrin.
Çima strana li ser Tûsin çêkirin yanî? Why did they make the song about Tûsin?
Ê ne ma go berê û dirmacî hebûn? Well didn't I say, formerly there were farmhands/threshers?
Di zamanekî da, ee... Ehmed Agha Şêx Ismaîl hat, yek ji Qenterê bigir. In a time, uh... Ehmed Agha Sheikh Ismail came, take one from Qenter [village].
Gundî kîlek wa? A nearby village?
Erê, cema. Yes, exactly.
Ê de ra bû, evê xwa hebûn. Yanî xwandevanê xwa, lo kilamcê xwa... yanî awa hatin. So he stood up, they had their own. Meaning their own singers, their own bards... meaning they came like that.
Ê hatin, yanî ew bi me kirin. Yanî wekî çû... amkê... vê... evê ji vê delalê, vê rindê rind bû jî. Zêlhom welle hemqû pê bûn. So they came, meaning they did [this] to us. Meaning like he went... uh... this... this one from this beauty, this beauty was beautiful too. By God, they were truly stuck on him.
Ê rabû kelam digotin. Ban Tûsinê kirin, Tûsin û dirmacî bû. So he started singing songs. They called for Tûsin, Tûsin was a farmhand.
Tiving, çê, tiving? Rifle, what, rifle?
Serî malan bi zev aş e, binî malan bi zev aş e. The top of the houses are [flat/fields], the bottom of the houses are [flat/fields].
Go peyê de revişt agha, gi wek herê reş e. He said the Agha ran after him, just like a black donkey.
Tiving hebûn êv da? Were there rifles back then?
Şer kir, şer? Did he fight, fight?
Lê? Ê lo kesî ve şerê bike? What? Oh, would anyone fight this one?
Ah, va Tûsinê wa got. Işta û dirmacî bû. Ah, that's what Tûsin said. Look, he was a farmhand.
Gulîn... Gulînê Heso ji... go lo lo lo gulîn o, lo lo lo lo gulîn o. Braids... The braids of Heso... he said lo lo lo lo braids, lo lo lo lo braids.
Gulîn kûşkî kî nû ye, destan şeviko, çû ye teke qefkê lîn o. The braids are like a new pavilion, hands [unintelligible], went [unintelligible].
Here cem Ebdilhenîn o. Go to Abdulhenin.
Tûsinê jî ser gulîn wenda. And Tûsin was lost over the braids.
Li ser gulîn mir? Did he die over the braids?
Ê ne, a na mirin. Mirin çiye lê, erê. Well no, not dying. What is dying, man, yes.
Î gulîn nos no ke, gulîn lo ye husû ye. These braids [unintelligible], the braids belong to Huso.
Berê stranbêj giyan hebûn, gi çîrok bûn. Formerly, were all the singers living [real], were they all stories?
Do gi çîrok bûn. They were all stories back then.
Şevbêrkê xwa naha derbas dikirin. They used to pass their evenings [like that].
Erê. Yes.
Wana mesele, wana bûn iştê. Those were the issues, they were like that, look.
Em jî spas. We thank you too.
Xwedê işte razî, bavê te ezbenî xwaş te. May God be pleased, my lord, may your father be well.
Temaşevanên hêja, naha em gihiştin cem mala şêxî, bajarokê Mabeta. Dear viewers, now we have arrived at the Sheikh's house, in the town of Mabeta.
Merhaba. Hello.
Şêx e? Is it the Sheikh?
Selam Aleykum. Peace be upon you.
Aleykum Selam. And upon you peace.
Temaşevanên hêja, naha em gihiştin cem mala Şêx. Em dinerin, mêvanê xwa jî hene. Dear viewers, now we have arrived at the Sheikh's house. We see, he has guests as well.
Temaşevanên hêja, naha em li mala Şêx Cûmerd ne. Merhaba iştera. Dear viewers, now we are at the house of Sheikh Cûmerd. Hello uncle.
Ehlen we sehlen, bi xêr hatine. Welcome, you have come in goodness.
Saxbî. Em hatin hûrbûn mêvanê we, mêvanê gundî Mabeta. Be healthy. We came to visit you, to be guests of you, guests of the village of Mabeta.
Hûn bi xêr hatine û ser herdû çava, û em ji wa ra spas dikin. You are welcome and upon both eyes, and we thank you.
Wan xizmetek û karek pir mezin û giran radibin. You are undertaking a very great and heavy service and work.
Tu ciwan î, bi emr biçûk e, yanî te zû te ket vê rê? You are young, small in age, meaning did you enter this path early?
Ewa qismetk ji Xwedê da ye, kir qismeti me. That is a destiny from God, He made it our destiny.
Em ber miletî xwa, û ber vê xizmetî rabin. That we stand for our nation, and for this service.
Û Xwedê Rebbilalemîn, kitêbê xwa da dibê, innallaha yastafî min al-malaikati rusulan wa min an-nas. And God, the Lord of the Worlds, says in his book: "Indeed, Allah chooses from the angels messengers and from the people."
Û teb'en Îsa Aleyhisselam, biçûk bû pêxember. And naturally Jesus, peace be upon him, was small [young] when he was a prophet.
Û teb'en hewa jî rehmak ji Xwedê da ye, û nesîbek e. And naturally this is also a mercy from God, and a portion [destiny].
Em pir divê tiştî jî... xwaş in, û wehesîne. We are also very happy in this matter, and we are resting [content].
Le'nî, vî karî em pî radibin jî, xizmetek mezin e. Because, this work that we are undertaking is a great service.
Û nêrînek oçiq e, em bi wê nêrînê ber miletê xwa be'alîmînin. And it is an open view, we teach our nation with that view.
Le'nî pêxemberê umetê gotiye, hûn giştik şivan e, her şivanek jî mesûlê pezê xwa ye. Because the Prophet of the Ummah said: "You are all shepherds, and every shepherd is responsible for his flock."
Û şivan jî, eger zana be, kanibe pezê xwa mehfeze bike. And the shepherd, if he is wise, can protect his flock.
Û çû bigîne, derî wehesî û derî selamet. And take them to the door of rest and the door of safety.
Temam. Okay.
Naha hûn Kurdên Bektaşî ne, Mabeta. Now you are Bektashi Kurds, of Mabeta.
Erê. Yes.
Hinek dibêjin Elewî ne, hinek dibêjin Bektaşî ne. Some say Alevi, some say Bektashi.
Em dixwazin tiştekî li ser vê tiştî xuyan bike. Ji temaşevanên hêja ra. We want you to clarify something regarding this matter. For the dear viewers.
Aaa... Ah...
Naha wexta, demi ez kêm vê gotinê deng kim, teb'en dîrokek pir fereh û kûr te xwestin. Now, when I voice this saying, naturally you asked for a very wide and deep history.
Ne bes emkê werin, ji dema Îslamiyetê da destpêbikin. But we will come and start from the time of Islam.
Û em bibînin, Îmam Elî, dema Îslamiyetê da, pismamê Pêxember bû. And we see, Imam Ali, in the time of Islam, was the cousin of the Prophet.
Mêrê Seyidetun Nîsa el-Alemin Fatîmetuz Zehra bû, bavkê Hesen û Huseyn bû. He was the husband of the Mistress of the Women of the Worlds, Fatima al-Zahra, he was the father of Hassan and Hussein.
Lakîn emê werin, gotinek Pêxemberê umetê heye. However we will come, there is a saying of the Prophet of the Ummah.
Bi miletê ra jî got, û bi Îslamiyetê ra jî got û oçiq kir. He told the nation, and he told Islam and made it clear.
Got, ez û Elî nûrek bûn, mabeynî destê Xwedê, berî erd û ezman çêbibe. He said: "Me and Ali were a light, between the hands of God, before earth and sky were created."
Got, ji nûra min, Elî... He said: "From my light, Ali..."
Çêkir Xwedê. God created.
Û ji nûra Elî, el-Kursî da. And from the light of Ali, He created the Throne (Kursi).
Û ji nûra Fatime, Erd û Ezman bi nûr kir. And from the light of Fatima, He illuminated the Earth and Heavens.
Û ji nûra Hesen, el-lewh we'l-qelem da. And from the light of Hassan, He created the Tablet and the Pen.
Û ji nûra Hisên, el-hûr el-eyn we'l-cînan da. And from the light of Hussein, He created the Houris and the Paradises.
Fe ev gotina Pêxember, me ra bêle dike, So this saying of the Prophet makes clear to us,
Ehlûl Beyt, eleyhîm sselam, ji destpêka dinyê danê, That the Ahlul Bayt, peace be upon them, from the beginning of the world,
Nûra Xwedî ne, davê dinyê... Are the Light of God, the sun of the world...
...u em bi rehma wan a, û bi hezkirina me ji wan a... ...and through their mercy, and through our love for them...
...bi nûra wan a, em dêîşin. ...by their light, we live.
Ji ber ku hewna ke'niya heyata me ne. Because they are the spring/source of our life.
Û hewna rêka heq in û ya rast in. And they are the path of truth and righteousness.
Fe gotina me, bi elewîbûnê da, So our saying, within Alevism,
wekî Pêxemberê ummetê, eleyhî sselat we'l-selam gotiye: as the Prophet of the Ummah, peace and blessings be upon him, said:
"Ez bajarê elm im û Elî qapiyê gundî ye." "I am the city of knowledge and Ali is the gate of the village [city]."
Yanî her bajarek qapiyê gundî heye û her qapîk jî kilîta xwe heye. Meaning every city has a gate, and every gate has its own key.
Fe Îmam Elî, eleyhî sselam got: "Ez nuqte bin Ba da me." So Imam Ali, peace be upon him, said: "I am the dot under the [letter] Ba."
Demê ser mimberê sekinî ye, When he stood upon the pulpit,
û millet jî jê ra eşkere kir... and declared to the people...
înnî ez pismamê Pêxember im, ew wesiyê gund im im. that truly I am the cousin of the Prophet, I am the executor (Wasi) of the people [community].
Ez nûra, ê Xwedê me dayî ye, ez û Pêxemberê ummetê ev nûr na... I am the light, which God has given, I and the Prophet of the Ummah are this light...
Ji ber ku ev nûr na, bi şefaeta vê nûr na, Because these lights, through the intercession of this light,
Adem, eleyhî sselam, Xwedê jê ra mexfîret kir û tobe kir. God granted forgiveness to Adam, peace be upon him, and accepted his repentance.
Quran dibê: "We teleqqî Adem min Rabbîhî kelîmatîn fe tabe eleyh." The Quran says: "Then Adam received from his Lord [some] words, and He accepted his repentance."
Kezalîk wextê Îbrahîm Xelîl, eleyhî sselam, çêkir nav agir. Likewise, when Abraham the Friend [of God], peace be upon him, was thrown into the fire.
Bang kir bi Xwedê, bi navê e'zem. He called out to God, by the Greatest Name.
Ew navê e'zem, bi navê Ehlûl Beyt bang kir, Xwedê ew agir ser gundî kir berden we selamen. That Greatest Name, he called out by the names of Ahlul Bayt, and God made that fire cool and safe upon him.
Nûh, eleyhî sselam, wextê ser Çiyayê Cûdî sekinî ye. Noah, peace be upon him, when he landed on Mount Judi.
Kezalîk, heya neha ew texta li methefa Moskow da heye. Likewise, until now that plank exists in the Moscow museum.
Û ew şûna ser gundî heye, musteşrîqîn istikşaf kirin... And that trace upon it exists, the Orientalists discovered it...
...û tehlîl kirin innî eva lûxeteke kevin da mayî ye. ...and analyzed that this remained from an ancient language.
Innî Nûh ber Xwedê gerî, bi navî Îliya... That Noah pleaded before God, by the name of Ilya...
...navê Elî bû, û Fatime, û Şubber we Şebîr. ...which was the name of Ali, and Fatima, and Shubbar and Shabir [Hassan and Hussein].
Fe ev nav na, ji vê gûnê da hebûn. So these names existed from that time.
Û her Pêxemberekî dikete tengbûnê ke... And every Prophet who fell into distress...
...xwe bi wan nûr na, bi wê rehmê ber Xwedê digerî, vî ra rê vekir dikir. ...would plead before God through those lights, through that mercy, and He would open the way for them.
Lîzalîk Quran dibê: "Webtexû îleyhî el-wesîle." Therefore the Quran says: "And seek the means of approach (wasila) to Him."
Fe Îmam Elî, eleyhî sselam, dibê ez nuqtek bin Ba da me. So Imam Ali, peace be upon him, says: I am a dot under the Ba.
Demê em dinêrin, ev nuqta meriv nikane tercûme bike. When we look, one cannot translate this dot.
Û bi wesfîne, em aciz in. And to describe it, we are incapable.
Kezalîk em nikanin Elî biwesfînin, û em nikanin jî biheddîdin. Likewise, we cannot describe Ali, nor can we limit him.
Le innî wekî çû herf tîp... Because just as no letter...
...ji vê nuqtê derketiye û dîsa fitilî vê nuqtê... ...comes out from this dot without returning to this dot...
...kezalîk çi qas elm û me'rîfet ji qapiyê elmê Pêxember derket... ...likewise, whatever knowledge and gnosis came out of the gate of the Prophet's knowledge...
Fe Îmam Elî ser minberê disekinî digot: "Ji min bipirsin berî hûn min winda bikin." So Imam Ali would stand on the pulpit and say: "Ask me before you lose me."
Û teben, heva gotina Pêxemberê ummetê û heqa jî... And naturally, this is the saying of the Prophet of the Ummah and it is the truth too...
...yanî bi nassê Quranê, bi nassê hedîsê Pêxemberê ummetê... ...meaning by the text of the Quran, by the text of the Hadith of the Prophet of the Ummah...
...mirov eşkere dike. ...one makes it clear.
Û em jî ser vê gavê, vê nerînê, vê rêçê dimeşin. And we also walk upon this step, this view, this path.
Demê Xwedê dibê, çi helalbûna Pêxember, wera hatî bigrin. When God says, whatever the Prophet made Halal, accept what has come to you.
Û çi heramê Pêxember, û ji we heram mand, ji dûr kevin. And whatever the Prophet forbade, and remained forbidden for you, stay away from it.
Û fehm xelkê bikin, riya Bektaşî çi riya ye. And make the people understand what kind of path the Bektashi path is.
Bi tembûrê ne... [Is it] with the Tambur...
Ayeta em ê niha, bi tembûrê ayetê bizikrînin. We will now recite the verse, recite the verse with the Tambur.
Û win ê niha jî bibînin. And you will also see it now.
[Music Starts] [Music Starts]
Demê, demê, demê. The time, the time, the time.
Çi xweş e demê. How sweet is the time.
Demê, demê, demê. The time, the time, the time.
Çi xweş e demê. How sweet is the time.
Werin civatê. Come to the gathering.
Bikin şûşemê. Let us light the candles [perform the ritual].
Hey hey hey... Hey hey hey...
Wan ê li yade. Those in remembrance.
Elî yê li meydanê. Ali is in the square [field].
Qiyama du heye. Resurrection is two.
Darde û du imama. Twelve Imams.
Demê, demê, demê. The time, the time, the time.
Çi xweş e demê. How sweet is the time.
Werin civatê... Come to the gathering...
...her miş û semê. ...every candle and ritual.
Hizir hazir nazir. Khidr is present and watching.
Li vê meydanê. In this square.
Demê, demê, demê. The time, the time, the time.
Çi xweş e demê. How sweet is the time.
Demê, demê, demê. The time, the time, the time.
Çi xweş e demê. How sweet is the time.
Wan ê li yade. Those in remembrance.
Elî yê li meydanê. Ali is in the square.
Riya me du heye. Our path is two.
Darde û du imama. Twelve Imams.
Riya me du heye. Our path is two.
Darde û du imama. Twelve Imams.
Demê, demê, demê. The time, the time, the time.
Çi xweş e demê. How sweet is the time.
Hizir hazir nazir. Khidr is present and watching.
Li vê meydanê. In this square.
Demê, demê, demê. The time, the time, the time.
Çi xweş e demê. How sweet is the time.
Temaşevanên hêja, em gihiştin dawiya bernameya xwe. Dear viewers, we have reached the end of our program.
Eviya me bi dilê we bû, li gundê Mabata me derbas kir. We hope this was to your liking, we spent it in the village of Mabata.
Bi rengekî pir xweşî, de em gihiştin dawiya bernameya xwe. In a very pleasant way, we have reached the end of our program.
Bes li benda me bin, hefteyek din dîsa em baran e. But wait for us, another week we will be [with you] again.
[Ney Solo - Instrumental Music] [Ney Solo - Instrumental Music]
[End of Audio] [End of Audio]
Ax welatê... Oh, the homeland...
Ax... Oh...
Ax welatê... Oh, the homeland...
Lê welatê... Oh, the homeland...
Ax welatê... Oh, the homeland...
Lê welatê... Oh, the homeland...